آنها را بر چيد كه شرح آن به خواست خدا خواهد آمد ( 1 ) . تفسير : سنتشكنى بزرگ مىدانيم روح اسلام « تسليم » است ، آن هم « تسليم بى قيد و شرط در برابر فرمان خدا » اين معنى در آيات مختلفى از قرآن با عبارات گوناگون منعكس شده است ، از جمله در آيه فوق است كه مىفرمايد : « هيچ مرد و زن با ايمانى حق ندارد هنگامى كه خدا و پيامبرش مطلبى را لازم بدانند اختيارى از خود در برابر فرمان خدا داشته باشند » ( * ( وَما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَلا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّه وَرَسُولُه أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ ) * ) . آنها بايد اراده خود را تابع اراده حق كنند ، همانگونه كه سر تا پاى وجودشان وابسته به او است . « قضى » در اينجا به معنى « قضاى تشريعى » و قانون و فرمان و داورى است و بديهى است كه نه خدا نيازى به اطاعت و تسليم مردم دارد و نه پيامبر چشمداشتى ، در حقيقت مصالح خود آنها است كه گاهى بر اثر محدود بودن آگاهيشان از آن با خبر نمىشوند ولى خدا مىداند و به پيامبرش دستور مىدهد . اين درست به آن مىماند كه يك طبيب ماهر به بيمار مىگويد در صورتى به درمان تو مىپردازم كه در برابر دستوراتم تسليم محض شوى ، و از خود اراده اى نداشته باشى ، اين نهايت دلسوزى طبيب را نسبت به بيمار نشان مىدهد و خدا از چنين طبيبى برتر و بالاتر است .

--> ( 1 ) اقتباس از تفسير « مجمع البيان » و تفسير « قرطبى » و « الميزان » ، و تفسير « فخر رازى » و « فى ظلال » و تفسيرهاى ديگر ذيل آيات مورد بحث ، و همچنين « سيره ابن هشام » جلد اول صفحه 264 و « كامل ابن اثير » جلد 2 صفحه 177 .